MAIATZAK 5: KASEDA-GALIPENTZU-UXUE

GR-1 Ibilbide Luzeko Bidezidorra da. Ampuriasen (Gironan, Costa Brava erdian), Mediterraneo ertzean hasi eta Atlantiko ozeanoranzko norabidea hartzen du. Aurreneko 600 bat km GR-11 Pirinioetako bidezidorraren parean egiten ditu, eta ondoren, iparraldean, Done Jakueren bidearekin (GR-65) lehian doa aurrera. Los Arcosen (Nafarroa) gurutzatzen dira bi bideak eta handik Penintsularen beste ertzeraino jarraitzen du, Finisterreraino (Coruña).

Oraingo honetan ibilbidea (txangoa) Kasedan hasi, Galipentzutik igaro eta Uxuen amaituko dugu.

Kaseda (445 m)

Herria beheko aldetik gurutzatuta, bideak lurralde lau batetik egiten du aurrera, telefono lineatik hurbil, xake-taularen antzera markatuta dauden laborantzako lur artetik. Ibili 20 bat minutuan eta bidarte edo pista gurutze batera iritsiko gara. Han eskuinera egin eta Aragoi ibaira heldu arte jarraituko dugu. Ezkerrean utziko ditugu San Pedro mendilerroko(889 m) azken aldean nagusi diren Kaparretako Uharrizko harkaitzak,

Zubi erromanikoa (380 m)

Galipentzu Zaharra gure buru gainean zintzilik dugula, Aragoi ibaia igaroko dugu Erdi Aroko zubitik. Aldapa piko bat igota, erdi hutsik dagoen herri honen kale estu eta maldatsuetan ibiliko gara.

Galipentzu (543 m)

Galipentzu (543 m). Goi aldetik H-Mra, Uxuerako bidea hartuko dugu. Antzina mandabidea eta transhumantziako abelbidea zena, gaur egun pistek eta traktoreen gurpil-markek ia erabat ezabatua dago.

Bidegurutzea muino baten gainean. Jaitsiera luze batean, ezkerrean Sola eskorta utziko dugu eta beste hiru sakan igaroko ditugu: Capaburros, Aliaga eta Tutibero. 30 minututan aldapa luze batek muino gainera eramango gaitu, San Migelen baselizaren (XIII.m.) hondakinetatik gertura. Amaitzeko, Uxue (747m) herrira iristeko azken pausoak egitea gelditzen zaigu.

Distantzia: 18 km inguru

Igoera metatua: 750 m inguru

Jaitsiera metatua: 450 m inguru

Iraupena: 5 / 5:30  ordu inguru

Zailtasuna: Ez du aparteko zailtasunik.

Irteera: 7:30ean Agoues-eneko biribilgunetik

Track-a

IRURTZUN – ERGA – LATASA

Gaurko zeharkaldia Irurtzunen (472m) hasiko dugu, konkretuki Matxain jatetxearen alboko aparkalekuan. Behin martxan jarrita herriaren goiko aldera abiatuko gara, Plazaolako tren geltokia zegoen gunera, gaur egun bide gorri edo “via verde” batetan bihurtuta dago. Guk, bide hori hartuta “Balcon del buitre” deitzen den guneraino joan-etorria egingo dugu.  

Itzuli ostean,  gune honetatik irteten den bidexka harturik dena gorantz egingo dugu, hau da; iparraldera, eta herriko ur-biltegitik pasata, marra laranjak jarraituaz, harizti batetan sartuko gara, eta konplikaziorik gabe, “Pikuxarreko bidea” izena duen bideak bat egingo du Aizkorbetik datorren pistarekin eta, hemendik aurrera erromesen bidean bihurtuko da Trinitate ermitara joateko.

Basotik irtetean, sigi-saga batzuk egin beharko ditugu malda gainditzeko eta, berehala ikusiko ditugu baseliza eta aldamenean dagoen aterpea ere (1014m). Arnasari buelta emanik eguneko azken ahalegina eginez Erga (1088m) tontorrera igoko gara.  Oso ikuspegi ederra dago gain honetatik. Beriain eta Aralarko San Migelen tontorra berehala bereziko ditugu, giroa lagun.

Tontorretik atzera bidea eginez aterpera jaitsiko gara hamaiketakoa egitera eta behin tripa aseturik berehala hasiko gara beherako bidean, mendebaldeko isuri aldera jaisten, bidexka garbi eta nabarmen batetatik zehar, pagadi eder bat zeharkatuaz eta ia jaitsieraren amaieran autobideko trafikoaren zarata hasiko zaigu eta, baita ere Bi Ahizpen harkaitzak ikusiko ditugu.

Momentu batetan gure bidexkak iparraldera joko du eta Latasa herria (470m) ikusten hasiko gara. Azken metroak eginez berehala izango gara herriaren sarreran, Eraso erreka zubitxo berri batetik gurutzatuta zeharkaldiaren amaierara iritsiko gara.

Distantzia:  13 km inguru

Igoera / jaitsiera metatuak:  730 m inguru

Zailtasuna:  Ez du aparteko zailtasunik Irteera: Goizeko 7.30ean Agoues-eneko Biribil-gunetik

Erga Track-a

KOSTALERA OTIÑANOTIK

BERROTZA  Lizarraldeko  haran oso polita da eta, bere ertzetan kokatzen diren Azedo, Asarta, Kabrega, Mendatza, Iturriaga, Nazar, Mues, Piedramillera, Sorlada, Ubago eta  Otiñano herriak daude.

OTIÑANO, Kodes azpian dagoen Berrotzako azkeneko herrixka da, nahiz eta administratiboki lau kilometrotara dagoen Torralba del Río udalerriko kontzejua izan.

1456. urtera arte Berrotzako herria  izan zen. Garai horretan ez zen biztanlerik geratzen herrian eta Leonor printzesak, zorren bat kitatzeko, Otiñanoko lur guztiak, lau kilometrotara dagoen Torralba del Ríoko udalerriari eman zizkion, Otiñanon inoiz biztanleak egonik ere, hauek beti Torralbaren menpe egongo zirela onartuz.

Otiñanotik (690m) abiatuko gara eta, Kostalera bistan dugula, 2,5 kilometrotara dagoen NAZAR-era (740m)  iritsiko gara.

Hemen 1. AUKERA izan dezakegu (trackean gorriz). Eguraldi baldintza egokiak izanez gero eta talde txiki bat animatuko balitz, Kostalera gailurretik egin daiteke. Zailtasun piska bat duen sei kilometroko tartea da (behetik baino hiru kilometro gehiago). Leku batzuetan bide garbirik ez dago eta ezpel artean ibili behar da. Gainera, hiru edo lau tarte lau hanketan egin behar direnez, ez da gomendagarria talde handian egiteko.

Talde nagusia, Kostalera erpinaren azpiko maldatik artadian barrena doan pistatik jarraituz mendi-lerroaren ipar-mendebaldean dagoen mendatera (1156m) joango da, hau da;  Kanpezurako  bidegurutzera iritsiko da.

Hemendik  Kodesko mendikatea ikus daiteke eta, aurrerako bidean hiru kilometrotan ezkerretara  Nafarroako Berrotzako ikuspegi zabala goza daiteke eta, eskuinera Arabako Kanpezu aldeko lautada, Lokiz,…

Ondoren 2. AUKERA izan daiteke (trackean arrosaz): eguraldiaren eta orduaren arabera, Ioar (1417m) mendi tontorrera igotzeko aukera izango da (joan-etorria 2 kilometro inguru eta, 250m igoera/jaitsierak).

Hemen,  Kodesko Santutegirako bidea hasiko da. Harkaitz izugarri ederren artean, harri arteko malda behera pikoan bi kilometro eginaz iritsiko gara bertara (790m).

Eta amaitzeko, lau kilometro faltako dira Otiñano-ra iristeko.

Distantzia:  15 km inguru (aukerak aparte)

Igoera metatua:  900 m inguru (aukerak aparte)

Jaitsiera metatua:  900 m inguru (aukerak aparte)

Zailtasuna: Erraza 1. AUKERA ezik. Irteera: Goizeko 7:30ean Agoues-eneko Biribil-gunetik

KOSTALERA-ko TRACK-a

Jorge Garcia-Dihinx-en hitzaldia

Bazkide agurgarriok:
Gutako askori http://lameteoqueviene.blogspot.com/ bloga ezaguna egiten zaigu. Bertan Jorge García-Dihinx-ek astero astero Piriniotako eguraldiaren inguruan aritzen da. Baina Jorge ez da meteorologoa sendagilea baizik, zehazki elikaduran aditua.
Hurrengo asteazkenean, Martxoak 20ean, elikudarari buruz jardungo da Zarautzen . Hitzaldia Zarautz K.E. eta Pagoeta M.E.k antolatu dugu, elkarlanean.
Hauek dira hitzaldiaren inguruko jakin beharrekoak:
Eguna: Martxoak 20a, asteazkena.

Hizlaria: JORGE GARCÍA-DIHINX

Ordua: 19:00 (ordu terdi inguru iraungo du)

Lekua: Antonianoko aretoa

Izenburua: DIETA Y EJERCICIO. EL NUEVO MANEJO DE LA OBESIDAD

Doanekoa da
Proposamena gustokoa izango duzuelakoan,

Batzordea

ASTE SANTUA 2019: Cazorla

Apirilak 19: POYOS DE MESA (1601 m) .  Ibilaldia, irteera honetako motxena da, 18,5 Km inguru eta 750m-ko desnibela, Guadalquivir ibaiaren sorburu inguruko gailur ederra, goi partean zelai ederrak eta ikuspegi zabalak dituena. Ibilbide zirkularra da. Ibilbidea bidezidorretatik barna doa gehienbat eta paraje ezkutu eta basatiak zeharkatzen ditu. Arratsaldez ordubete inguruko ibilaldi txiki bat egiteko aukera egongo da Cascada Linarejos inguruan.

Apirilak 20:   GILILLO. Larunbata egun borobila izango dugu.   Ibilaldiak 22 Km inguru eta desnibela berriz 1230m ingurukoa.  Cazorla herritik abiatuta bertako gailurrik famatuena eta mendizerrako garaiena igoko dugu bere 1848 metroekin. Ibilbide zirkularra da eta, egingo ditugun hiru ibilaldietatik goi-mendi kutsu handiena duena ere bai.  

Apirilak 21:  RIO BOROSA, LAGUNA DE VALDEAZORES.  Borosa ibaiaren bailaratik gora joango gara Valdeazores-eko aintziraraino. Aintzirak,  haitzarteak, eta ur-jauziak, paraje ederra benetan.  Joan eta etorri bide berdinetik egingo dugu, ibilbidea luzea da baina erreza. Ibilaldiak 27Km inguru ditu eta 1170m-ko desnibelae

AURKEZPENA

EGITARAUA ETA BALDINTZAK

POYOS DE MESA

POYOS DE MESA TRACK-A

GILILLO

GILILLO TRACK-A

BOROSA – LAGUNA DE VALDEAZORES

BOROSA – LAGUNA DE VALDEAZORES TRACK-A

Mendiko Eski irteera

Egutegian esanda bezela iritxi da gure Mendiko Eski irteraren garaia martxoak 9 eta 10, oraingoan (Refugio del Aguila) Candanchun hartu degu lo egiteko tokia eta eukera izango da nahi duenak ostiralean edo larunbatean jun.

Aurreneko egunean martxoak 9 Astuneko bira egingo degu Arnouseko txaboletatik buelta eginez.

Eta martxoak 10an Somporteko tunelaren iparraldera joango gera, Forges de Abeletik aterata Acué mendia egingo degu.

Izena eman nahi duenak martxoak 7 osteguna gaueko 8retan elkartean azaldu dedila, edo bertara telefonotik deitu.

Bertan ikusiko geralakoan.

MARTXOAK 10: Labiano – Bagadi – Irulegi – Tangorri – Malkaitz – Ardanatz – Aranguren

Mendi irteera honetan ere Nafarroako Erreinuan kokatzen den Arranguren Ibarrean barrena ibiliaz osatuko dugu gehien batean eguneko txangoa, zeren eta,  Malkaitz, mendi kaskoa, eta Ardanatz herriska Eguesibar-en daude. 

Ondorengo herri hauek osatzen dute Aranguren Ibarra edo Bailara:

ArangurenGongoraIlundainLabioLakidainMutiloabeitiMutiloagoitiTaxoare eta Zolia.

Ibilaldian zehar besteak beste,  garai batean garrantzi handiko gunea zen Lakidain gailurrera igoko gara.  Bertan,  zegoen kokatua Irulegi gaztelua, gaur egun oraindik aztarnak hor daude, eta Aranzadikoek eginiko indusketa lanari esker zenbait aztarna begi bistaratu dituzte.

Irulegi gazteluaLakidainen zegoen Erdi Aroko gaztelua izan zen, izen bereko mendiaren gailurrean zegoena. 1374an Gonzalo Ruiz de Eransus alkaidea bertan bizi zen. 1494an Katalina I.a Nafarroakoak gaztelua eraistea agindu zuen beaumontarrei beldur.

Ingurune honetako berezko landarediaren aztarna gutxi geratzen dira gaur egun, oro har, gizakiaren eraginak nahiko endekatu ditu, hala-nola; haritzak, pinuak, pagoak eta arteak. Azken mendeetako birlandaketengatik haraneko zuhaitzik ohikoena pinua da, bai pinu lariziarra zein Austriatik ekarritako pinu beltza. 

Mende askotan zehar ekonomiaren ardatza nekazaritza izan ondoren, XX. mendearen amaieran aldaketa sakona bizi izan da ibarreko Mutiloabeitin eta Mutiloagoitin. Gaur egun, Iruñerriko gune metropolitarraren kanpoaldean ezarritako enpresak dira nagusi bertan, eta horrela zerbitzuek nekazaritzak baino garrantzia handiagoa lortu dute.

TXANGOA:  Eguneko txangoa egiteko Labiano (583 m) herriskara joango gara, herria piska bat ezagutzeko baliatuz, elizaren ondoan autobusetik jaitsi eta inguruari bisitatxo bat egin ondoren  hegoalderako norabidea hartuaz herrian sartu garen kaletik  irtengo gara. Errepidea gurutzatu eta norabide berdinean jarraituko dugu ia Oinzabal Lepoa  (802 m) iritxi arte. Lepo honetatik hasi eta Tangorri gailurretik igaro arte Irunerria itzuliaren GR 220 jarraituko dugu.

Lepoan, iparralderako norabidea hartu, eta basoan sartuaz, lehenengo behatokira iritxiko gara. Aurrera egiteko, ipar-ekialde-iparralderako norabidean jarraitu beharko dugu ahalik eta Lakidain gailurrera iritsi arte.

Lehen aipatutako behatokia atzean  utzi, eta  aurrerako bidean, mota ezberdinetako landaredia edo basoa izango dugu, hala nola;  pinua, pagoa, haritza , ezpela, eta abar…  horrela Bagadi edo Pagadi (887 m)  gailurrera iritsiko gara. Aurrera gainez gain goazen heinean beste bi behatokitatik igaroko gara, eta baita ere, Urramendi (884 m),  Arakita (818 m)  gainetatik igaro ondoren, jaitsiera bizi batetik behera eginez Milagrotik Aezkoarako ardi-bidea gurutzatzen den lepoan (718 m) izango gara.

Hemendik, malda motz baina  tente bat igo ondoren, laster izango dugu begi aurrean eguneko helburua dugun Lakidain, edo baita ere, Irulegi  (893 m) deitzen zaion  gailurra.  Talaia gune ederra dugu hemen. 

Gain honetatik beheko lepora (796 m) malda bizi batetik jaitsiko gara. Behin lepoan, ipar-mendebalderako norabidean jarriaz, gainez gain goazen heinean, besteak beste; Txaparre (847 m), Ariztko (837 m), eta Tongorri  (845 m) munoetatik igaro  eta gero, Malkaitz (773 m) eguneko azken kaskora iritsiko gara.

Kasko honetatik, Iruñerria aurrez-aurre  ikusiko dugu.

Hemendik, mendebalderako norabidean piska bat behera egin ondoren, hego-ekialderako norabidean Ardanatz (613 m) herriskara iritsiko gara.

Norabide berdinean jarraituz  eta gora eginez lepo edo gain batetik (809 m) igaro, eta behera eginez, ibilaldiaren amaiera izango den Aranguren (711 m) herrian izango gara

Aukera bikaina, ibilaldi bat eginez Nafarroako Erreinu Zaharraren  historian ere barneratzeko. 

Distantzia:  19 km inguru.

Igoera metatua:  1000 m inguru

Jaitsiera metatua:  850 m inguru

Zailtasuna: Duen distantzia eta desnibela.

Irteera: Goizeko 7:30ean Agoues-eneko Biribil-gunetik

Track-a

ARALAR, mundua leku den lurra NATUR DOKUMENTALDIA Zarautzen

ARALAR, mundua leku den lurra NATUR DOKUMENTALDIA. Zarautzen  (Ondoren forum-saioa izango da)

Arkamurka natura-elkarteak 50 urte betetzen ditu aurten. Urteurren seinalatua da, zenbaki borobila. Naturaren ezagutza eta natur kontserbazioa helburu dituen taldea izanik, hainbeste urtetan irautea eta oraindik elkarrekin gure zereginean jarraitzeko gogoa izatea ospatzekoa da. Horixe dugu helburu, eta horretarako egitarau berezia prestatu dugu aurten.

Lehen aldiz hainbeste urtetan, natur balioak eta gure ingurune naturala ezagutarazteko naturari buruzko dokumental sorta eskainiko dugu otsailetik iraila bitartean (udako hilabeteak salbu). Hilaren azken asteartean eskainiko dira, 20:00eta eta ireki berria den Modelo aretoan.

Natur dokumental hauek ostean FORUMA izango dugu. Dokumentalen egileak, edota dokumentalak lantzen duen gaiaren inguruko adituak gonbidatuko ditugu natur kontserbazioaren inguruko eztabaidak sustatzeko entzuleen artean. Naturaz gozatu eta egun natur kontserbazioak dituen erronkez aritu nahi dugu, plaza zabalean, adituen eta herritarren arteko parte-hartzearekin. Datozen egunetan emango ditugu ziklo osoaren argibideak.

Lehen dokumentala datorren asteartean eskainiko dugu. ARALAR, Mundua leku den lurra eskainiko dugu. Dokumentalaren zuzendariak eta Landarlan ingurumen taldeko kideak gonbidatu ditugu eta haiekin mantenduko dugu ondoren solasaldia. Gaur Aralarko parke naturalean artzantza/abeltzantzaren eta natur kontserbazioaren artean dagoen gatazka plazaratu eta horri buruz dauden iritzi ezberdinak partekatu nahi ditugu. Gonbidatuta zaudete guztiok dokumental-forum honetan parte hartzera. Datorren asteartean, Otsailaren 27an, izango da Modelo Zineman arratsaldeko 20:00etan   

Orain arte Enirio-Aralar parke naturalari buruz egin den “lanik ikusgarri eta osoena” da bera. Bertaratzen direnek “Aralar mendia gizartera gerturatzeko leiho bat” izateaz gain“ikusleak bertako haran, baso, gaindegi, larre, barrunbe, osin eta haitzarteetan ezkutaturiko altxorrak” ezagutzeko aukera bikaina izango dute.

Aralarko irudi ikusgarriak jaso dituzte ikus-entzunezkoan, baina baita hainbat adituren azalpen teknikoak ere. Hala, Aralarren geologia eta ura, fauna eta flora, historiaurrea eta historia hurbila izango dituzte hizpide. Pello Ramirez musikari ordiziarrak egin du soinu banda. Zuzendari taldea berriz, Iban Toledo, Garazi Auzmendi, Ion Fontenla eta Aloña Jauregi goierritarrek osatu dute.

Dokumentalaren estreinaldia pasa den urteko urriaren 18an izan zen, Donostiako Principe aretoan. Hurrengo egun eta asteetan, beste hainbat zine aretotara zabalduko dute; besteak beste, Beasain, Ordizia, Zumarraga, Tolosa, Tolosa, Bilbo eta Hazparneko zinemetan ikusi ahal izango da.

Dokumentalaren trailerra:

http://www.aralardokumentala.eus